السيد محمد باقر حجتي
11
كشاف الفهارس
مى باشند قرار گرفته است كه أحيانا در ميان آنها نسخه هايى كهن تر از نسخه هاي داراى تاريخ تحرير وجود دارند ، وأين نسخه هاي كهن ونفيس با قيد ( كهنه ونفيس ) در كتاب ما ياد شده اند تا محققان براي باز يافتن نسخه هاي كهن وبا ارزش صرفا به نسخه هاي مؤرخ ( وداراى تاريخ تحرير ) بسنده نكنند ، بلكه نسخه هاي مجهول التاريخ را از نظر دور ندارند ، ودر هر كتابخانه قبل از درخواست نسخه هاي مؤرخ ، آنها را نير براي رؤيت مطالبه نمايند . ج - اطلاعات ديگر درباره اين كتاب معرفى كتب فهرست نسخه هاي خطى : پس از اين مقدمه - فقط در اين مجلد - كتابهاى فهرست نسخه هاي خطى كتابخانه جمهوري اسلامي إيران ، وچند فهرست از كتابخانه هاي ممالك ديگر كه در إيران به طبع رسيده اند ، ونيز فهرست نسخه هاي خطى كتابخانه ظاهريه دمشق معرفى شده اند ، در معرفى آنها وأحيانا كتابخانه هاي ديگر ، از شرح وبسط لازم دريغ نكرديم ، اين معرفى صرفا در مجلد أول كتاب ما درج خواهد شد ودر مجلدات ديگر تكرار نمى گردد . تاريخ علوم : هر بخش از كتاب ما - كه ويژه موضوع خاصي از قبيل : قرائت وتجويد ، تفسير ، علوم راجعه به قرآن ، حديث ، كلام واعتقادات وجز آنها است - داراى مقدمه أي در گزارش تاريخ علم مربوط به آنها است . اينگونه مقدمه ها - كه گاهى نسبة مفصل ، وأحيانا به مناسبت ، مختصر تدوين شده اند ، كتاب ما را با آميزه أي از مطالب خواندنى وداراى جاذبه ، رونق بخشيده ، وانگيزه أي در علاقة مندان به وجود مى آورد تا از اين كتاب جز كتابشناسى ونسخه شناسى بهره هاي ديگرى را عائد خود سازند . شرح أحوال علماء را نيز ذيل معرفى مؤلفان كتب در بخش كتابشناسى آورديم تا مطالعه كنندگان كتاب ما با دانشمندان ، انسى به هم رسانده وعلاوة بر آثاري كه آنها را معرفى كرديم با أفكار وآثار ديگرشان نيز آشنا گردند . معرفى پاره أي از نسخه هاي ديگر : قبلا اشاره شد : در بخش نسخه شناسى اين كتاب - علاوة بر معرفى نسخه هاي خطى عربي كتابخانه هاي جمهوري اسلامي إيران - أحيانا نسخه هايى از كتابخانه هاي ممالك ديگر ، به ويژه كتابخانه ظاهريه دمشق شناسانده شده اند ، زيرا گاهى براي پاره أي از كتابها فقط يك يا دو يا چند نسخه معدودى را در كتابخانه هاي كشورمان شناسايى كرديم . وبدين منظور كه محققان ميهن ما بتوانند با نسخه هاي ديگرى از كتابهايى - كه نسخه هاي آنها در إيران ، محدود ويا منحصر است - آشنا شوند ودر تصحيح آنها از نسخه هاي بيشترى مدد گيرند . نسخه هايى از كتابخانه ظاهريه را معرفى كرديم ، چرا كه مى دانيم دسترسى محققان إيراني به اين كتابخانه ونسخه هاي خطى آن - نسبت به ممالك ديگر - آسان تر مى نمايد .